Samen investeren in welvaart en welzijn

Belgian Cooperative Monitor

In België zijn er niet minder dan 25.405 coöperatieve vennootschappen. Het aantal erkende daarvan stijgt. Alles samen staan coöperatieve vennootschappen in voor 5,5% van het BBP. Deze en andere cijfers brengen we in onze Belgian Cooperative Monitor.

Betrouwbare statistische gegevens over de coöperatieve beweging blijven schaars. Ook in België kampen coöperaties al decennia met een gebrek aan zichtbaarheid en herkenbaarheid bij het brede publiek, bij beleidsmakers en soms zelfs bij hun eigen vennoten. Daarom investeren we in dit observatorium voor Belgische coöperaties. Deze Monitor vormt zo een actualisatie van de Profielschets (2012) en Top 100 (2013).

De volledige studie volgt in het najaar, met daarin onder meer een top 100 van de grootste coöperatieve vennootschappen. Naar aanleiding van de Internationale dag van de Coöperatie op 1 juli publiceren we nu al enkele cijfers en grafieken

Gegegevens en referentie

De ‘Belgian Cooperative Monitor’ is deze keer een samenwerking tussen Cera en Febecoop. Twee Belgische organisaties die het coöperatieve ondernemingsmodel promoten en ondersteunen.
De gegevens komen uit de Kruispuntbank voor Ondernemingen (31 december 2015), de Nationale Bank van België, de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid, de FOD Economie en de Nationale Raad voor de Coöperatie en werden aangeleverd door ConcertES. De Cera Leerstoel ‘Sociaal en Coöperatief Ondernemerschap’ van de Universiteit van Luik en het Kenniscentrum Coöperatief Ondernemen aan de KU Leuven sturen deze Monitor mee aan.

Gelieve te citeren als:"Cera & Febecoop (2017) Belgian Cooperative Monitor"

Hoe meet je het aantal coöperaties in België?

De beschikbare administratieve gegevens laten ons kort samengevat toe om het aantal coöperaties in België op twee manieren te meten.

Een eerste methode is het opvolgen van alle coöperatieve vennootschappen in ons land. Een voordeel van deze methode is haar volledigheid en haar meetbaarheid. Een nadeel van deze methode is dat lang niet alle coöperatieve vennootschappen ook werken volgens de ICA-definitie.

Een tweede methode bestaat erin je te beperken tot de coöperaties die erkend zijn voor de Nationale Raad voor de Coöperatie (NRC). Deze piste heeft dan wel het voordeel dat er een controle plaatsvond door de FOD Economie op de mate waarin een erkende coöperatie voldeed aan een aantal erkenningsvoorwaarden die geïnspireerd zijn door de ICA principes. Toch heeft deze piste ook haar beperkingen aangezien lang niet alle coöperaties die werken volgens de ICA-definitie deze erkenning aangevraagd hebben. Zo is het bestaan van de NRC, laat staan de voordelen van een erkenning, vaak nog onbekend bij tal van coöperatieve vennootschappen.

In de Belgian Cooperative Monitor bewandelen we beide pistes.

25.405 coöperatieve vennootschappen op 31 december 2015

Op 31 december 2015 waren er 25.405 coöperatieve vennootschappen in normale juridische toestand.

Diverse vennootschapsvormen

Legende, verklaring afkortingen  

HANDELS  Coöperatieve handelsvennootschappen naar privaat recht 
CVBA  Coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid 
CVOA  Coöperatieve vennootschap met onbeperkte aansprakelijkheid 
ECV  Europese Coöperatieve Vennootschap 
Oude  Oude statuten: voornamelijk Coöperatieve vennootschap, ook bij wijze van deelneming 
BURGERLIJK  Coöperatieve burgerlijke vennootschappen naar privaat recht
PUBLIEK  Coöperatieve vennootschappen naar publiek recht
Oud  Voornamelijk Coöperatieve vennootschap
SO  met Sociaal Oogmerk

Coöperatieve vennootschappen realiseren omzet van 22,5 miljard euro en 5.5% van ons BBP

Het aandeel van coöperatieve vennootschappen in de Belgische economie is zonder twijfel significant. In 2015 hadden zij een totale omzet van 22,5 miljard euro, een stijging van 3,5 miljard ofwel 18% sinds 2010. Hun balanstotaal bedroeg samengeteld in 2015 161 miljard euro, een stijging van 17% sinds 2010, en vertegenwoordigt zo ongeveer 6,5% van alle Belgische organisaties.

Actief in alle sectoren

Coöperatieve vennootschappen zijn actief in heel diverse sectoren: van land- en tuinbouw over industriële en het merendeel in dienstverlenende activiteiten.

Coöperaties spelen heel belangrijke rol in werkgelegenheid: tweemaal impact

  1. 4728 coöperatieve vennootschappen zijn werkgever. Daarvan zijn er 112, een aantal dat stijgt, met meer dan 100 werknemers en 10 met zelfs meer dan 1000.
  2. Maar vele andere coöperaties hebben op een andere manier een aanzienlijke impact op de werkgelegenheid. Wanneer zelfstandige ondernemers en ondernemingen zich verenigen in een coöperatie, realiseren zij vaak economische en sociale meerwaarde voor hun vennoten en de samenleving, zoals verankering van lokaal en gedeeld ondernemerschap, tewerkstelling, welvaart en welzijn.

Het aantal - voor de NRC - erkende coöperaties stijgt tot meer dan 600

Opvallend: een sterke stijging van het aantal - voor de Nationale Raad voor de Coöperatie - erkende coöperaties, van circa 500 in 2010 en 2015 naar circa 600 begin 2017. Deze erkenning is een kwaliteitslabel, waarbij deze coöperatieve vennootschappen moeten beantwoorden aan specifieke wettelijke criteria die aansluiten bij de ICA-principes. Blijkbaar zijn er steeds meer ondernemingen die hun coöperatieve principes in de verf willen zetten.

Voornamelijk in Vlaanderen stellen we een opvallende stijging vast.

Slechts 600’ misschien, maar zij spelen wel een belangrijke rol in onze sameneving door hun specifieke doel dat zij trachten te realiseren via hun unieke ondernemingsmodel. En ook economisch zijn ze niet onbelangrijk: de erkende coöperaties telden bijv. meer dan 7000 werknemers in 2015. Een stijging van 70% sinds 2005.